ปัญหาผิวหนังที่มีลักษณะเป็นผื่นแดง หนา และมีขุยสีขาว มักสร้างความกังวลใจและบั่นทอนความมั่นใจในการใช้ชีวิตไม่น้อย หลายท่านอาจกำลังสงสัยว่าอาการเหล่านี้คือ “โรคสะเก็ดเงิน” หรือไม่ และที่สำคัญคือ “เป็นแล้วจะติดต่อสู่ผู้อื่นไหม” Medical Line Lab จะพาคุณไปทำความรู้จักกับโรคนี้ให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น เพื่อไขข้อข้องใจและเรียนรู้วิธีการดูแลรักษาอย่างถูกวิธี
โรคสะเก็ดเงิน (Psoriasis) คืออะไร
โรคสะเก็ดเงิน คือโรคผิวหนังอักเสบเรื้อรังที่เกิดจากการทำงานผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน ส่งผลให้เซลล์ผิวหนังมีการแบ่งตัวเร็วกว่าปกติหลายเท่าตัว (จากปกติ 28 วัน เหลือเพียง 3-7 วัน) ทำให้เซลล์ผิวหนังที่ตายแล้วสะสมทับถมกันหนาตัวขึ้นกลายเป็นปื้นแดงและมีสะเก็ดสีเงินปกคลุม โรคนี้ ไม่ใช่โรคติดต่อ ไม่สามารถแพร่เชื้อสู่ผู้อื่นได้ แต่สามารถถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้
ชนิดของโรคสะเก็ดเงิน
โรคสะเก็ดเงินสามารถแบ่งออกได้หลายชนิดตามลักษณะอาการที่แสดงออก ดังนี้
- ชนิดผื่นหนา (Plaque Psoriasis): เป็นชนิดที่พบบ่อยที่สุด ลักษณะเป็นปื้นแดงหนา ขอบเขตชัดเจน มีสะเก็ดสีขาวเงินปกคลุม มักพบบริเวณศอก เข่า และหนังศีรษะ
- ชนิดหยดน้ำ (Guttate Psoriasis): ลักษณะเป็นตุ่มแดงเล็ก ๆ คล้ายหยดน้ำ กระจายทั่วลำตัว แขน และขา มักพบในเด็กและวัยรุ่นหลังจากการติดเชื้อทางเดินหายใจ
- ชนิดตุ่มหนอง (Pustular Psoriasis): มีลักษณะเป็นตุ่มหนองสีขาวขุ่นบนผิวหนังที่แดงและอักเสบ อาจมีอาการไข้ร่วมด้วย
- ชนิดตามข้อพับ (Inverse Psoriasis): เกิดบริเวณซอกพับของร่างกาย เช่น รักแร้ ขาหนีบ ใต้ราวนม ผิวจะแดงราบและไม่มีขุย
ความแตกต่างระหว่างโรคสะเก็ดเงิน, เซ็บเดิร์ม และกลาก
เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น เราสามารถเปรียบเทียบความแตกต่างของโรคผิวหนังที่มีลักษณะคล้ายคลึงกันได้ดังตารางนี้
| ลักษณะ | โรคสะเก็ดเงิน (Psoriasis) | เซ็บเดิร์ม (Seborrheic Derm.) | กลาก (Ringworm) |
| สาเหตุ | ภูมิคุ้มกัน/พันธุกรรม | ต่อมไขมันอักเสบ | เชื้อรา |
| ลักษณะผื่น | แดงหนา ขอบชัด มีเกล็ดสีเงิน | แดง มีขุยสีเหลืองมันวาว | เป็นวง ขอบแดงชัด |
| การติดต่อ | ไม่ติดต่อ | ไม่ติดต่อ | ติดต่อได้ |
สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคสะเก็ดเงิน
สาเหตุที่แท้จริงยังไม่ทราบแน่ชัด แต่เกิดจากปัจจัยร่วมกันระหว่างพันธุกรรมและความผิดปกติของระบบภูมิคุ้มกัน โดยมีปัจจัยกระตุ้นที่ทำให้โรคกำเริบ ได้แก่
- ความเครียดและการพักผ่อนน้อย
- การบาดเจ็บของผิวหนัง (แกะ เกา หรือแผลถลอก)
- สภาพอากาศที่เปลี่ยนแปลง (อากาศหนาวและแห้ง)
- การติดเชื้อในร่างกาย เช่น คออักเสบ
- การดื่มแอลกอฮอล์และการสูบบุหรี่
อาการของโรคสะเก็ดเงิน
ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักมีอาการแสดงดังนี้
- มีผื่นแดง นูน หนา และมีสะเก็ดสีขาวเงินปกคลุม
- ผิวหนังแห้ง แตก และอาจมีเลือดออก
- มีอาการคัน แสบ หรือเจ็บที่ผิวหนัง
- เล็บมีความผิดปกติ เช่น เล็บเป็นหลุม เล็บร่อน หรือเล็บหนาตัว
- อาจมีอาการปวดข้อร่วมด้วย (ข้ออักเสบสะเก็ดเงิน)
ภาวะแทรกซ้อนจากโรคสะเก็ดเงิน
หากปล่อยไว้ไม่รักษา อาจเกิดภาวะแทรกซ้อนตามมา เช่น โรคข้ออักเสบสะเก็ดเงิน (Psoriatic Arthritis) ซึ่งอาจทำให้ข้อผิดรูปได้ นอกจากนี้ยังมีความเสี่ยงต่อโรคในกลุ่มเมตาบอลิก เช่น โรคเบาหวาน โรคหัวใจและหลอดเลือด และภาวะซึมเศร้า
การตรวจและวินิจฉัยโรค
แพทย์จะวินิจฉัยจากการซักประวัติและตรวจลักษณะทางคลินิกของผื่น ในบางกรณีที่ไม่แน่ใจ แพทย์อาจทำการ ตัดชิ้นเนื้อ (Skin Biopsy) ส่งตรวจทางพยาธิวิทยาเพื่อยืนยันผล นอกจากนี้อาจมีการ ตรวจเลือด เพื่อดูค่าการอักเสบหรือโรคร่วมอื่น ๆ
แนวทางการรักษาโรคสะเก็ดเงิน
การรักษามุ่งเน้นที่การควบคุมอาการให้โรคสงบและป้องกันภาวะแทรกซ้อน โดยแบ่งแนวทางตามความรุนแรงของโรคดังนี้
- แนวทางการรักษาด้วยยาทาภายนอก
สำหรับผู้ที่มีอาการน้อยถึงปานกลาง แพทย์จะใช้ยาทาเพื่อลดการอักเสบและลดการหนาตัวของผิวหนัง เช่น ยาสเตียรอยด์ (Corticosteroids), ยาทาวิตามินดี หรือน้ำมันดิน (Tar) - แนวทางการรักษาด้วยการฉายแสง (Phototherapy)
เป็นการใช้รังสีอัลตราไวโอเลต (UVB) ฉายลงบนผิวหนังเพื่อชะลอการแบ่งตัวของเซลล์ผิว เหมาะสำหรับผู้ที่มีผื่นกระจายทั่วตัว - แนวทางการรักษาด้วยยารับประทานและยาฉีด
สำหรับผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงหรือดื้อต่อการรักษาแบบอื่น แพทย์อาจพิจารณาใช้ยากดภูมิคุ้มกันชนิดรับประทาน หรือ ยาชีววัตถุ (Biologics) ซึ่งเป็นยาฉีดที่มีประสิทธิภาพสูงในการควบคุมโรค - แนวทางการป้องกันและการดูแลตนเอง
แม้จะยังไม่มีวิธีป้องกันการเกิดโรคได้ 100% แต่ผู้ป่วยสามารถป้องกันการกำเริบของโรคได้โดย
-
- ทาครีมบำรุงผิวให้ชุ่มชื้นสม่ำเสมอ
-
- หลีกเลี่ยงการแกะเกาบริเวณผื่น
-
- จัดการความเครียดและพักผ่อนให้เพียงพอ
-
- งดสูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์
-
- สังเกตและหลีกเลี่ยงปัจจัยกระตุ้นเฉพาะบุคคล
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
- โรคสะเก็ดเงินติดต่อผู้อื่นหรือไม่?
โรคสะเก็ดเงิน ไม่ใช่โรคติดต่อ ไม่สามารถแพร่เชื้อสู่ผู้อื่นได้ ไม่ว่าจะโดยการสัมผัส หรือใช้ของร่วมกัน - โรคสะเก็ดเงินรักษาหายขาดได้ไหม?
ปัจจุบันยังไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่สามารถรักษาให้ “โรคสงบ” (Remission) ได้ และผู้ป่วยสามารถมีคุณภาพชีวิตที่ดีได้หากดูแลรักษาอย่างต่อเนื่อง - อาหารแสลงสำหรับคนเป็นโรคสะเก็ดเงินมีอะไรบ้าง?
ควรหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ของหมักดอง และอาหารที่กระตุ้นการอักเสบ บางรายอาจต้องเลี่ยงอาหารที่มีกลูเตนหรือนมวัว หากพบว่าเป็นตัวกระตุ้น - โรคสะเก็ดเงินถ่ายทอดทางพันธุกรรมได้หรือไม่?
ได้ หากพ่อหรือแม่เป็นโรค ลูกจะมีโอกาสเสี่ยงเป็นโรคสะเก็ดเงินสูงขึ้น - เมื่อโรคกำเริบควรทำอย่างไร?
ควรรีบทายาและดูแลผิวให้ชุ่มชื้น หากอาการไม่ดีขึ้นหรือลุกลาม ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อปรับการรักษา
สรุป
โรคสะเก็ดเงินเป็นโรคผิวหนังเรื้อรังที่ต้องอาศัยความเข้าใจและการดูแลเอาใจใส่อย่างต่อเนื่อง การวินิจฉัยที่ถูกต้องและการรักษาที่เหมาะสมจะช่วยควบคุมอาการของโรคได้ หากมีข้อสงสัยหรือมีอาการผิดปกติทางผิวหนัง ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญเพื่อรับคำแนะนำที่ถูกต้อง